• youtube
  • facebook

Nặm Làng- nghèo trên đất vàng

Thôn Nặm Làng, thuộc xã Đức Vân (Ngân Sơn) là thôn gần với khu vực mỏ vàng Pác Lạng (còn gọi là mỏ vàng Ma Nu). Tình trạng đào đãi vàng bùng phát cử những năm trước đây đang thành hệ lụy cho người dân nơi đây, cái đói nghèo đeo đuổi đến tận bây giờ...

Vùng vàng Ma Nu- một thời vang bóng

Anh K, một người dân ở thôn Nặm Làng cho biết: “Trước kia người dân chủ yếu sống dựa vào đào đãi vàng ở mỏ vàng Ma Nu. Gọi là làm vàng nhưng người dân ở đây chủ yếu đi làm thuê cho các “bưởng” vàng, mót sái là chính, chứ không thể tự mở hang, hầm lò tìm vàng vì phải đầu tư tốn kém. Thời khai thác vàng rầm rộ, chỉ mót sái ở các hầm cũng đủ tiền tiêu mỗi ngày, hôm nào may mắn thu được tiền triệu. Phụ nữ thì gánh hàng thuê vào mỏ hoặc mót sái cũng kiếm được tiền trăm… Cứ như vậy, Nặm Làng sống với cuộc sống  “tiền tươi” mỗi ngày. Ngã ba Nặm Làng thời kỳ bấy giờ lúc nào cũng đông đúc như một thị trấn nhỏ khi màn đêm buông xuống”…

Xem thêm:

Lũ trên sông Cầu gây thiệt hại hoa màu

Bắc Kạn: Cập nhật tình hình mưa lũ tính đến sáng ngày 16/5

Xã Đôn Phong khắc phục thiệt hại mưa lũ

Bà Hoàng Thị Lợi, năm nay gần 60 tuổi cho biết: Thời còn khai vàng tự do ở Pác Lạng, bà cùng những phụ nữ trong thôn gánh hàng thuê cho các “bưởng” vàng, các chủ buôn hàng vào mỏ để kiếm tiền. Chị Lý Thị Điệp, cùng thôn Nặm Làng cũng cho biết: Năm 2014 trở về trước, chị vẫn thường xuyên vào các hang để mót sái. Bao năm trước, trong thôn hầu hết nhà nào cũng vào mỏ vàng Pác Lạng kiếm tiền, không mấy ai chú tâm đến nương rẫy.

Ngã ba thôn Nặm Làng, từng là nơi "tụ hội" dừng chân của nhiều khách vãng lai khi đến mỏ vàng Ma Nu

Ngã ba thôn Nặm Làng, từng là nơi "tụ hội" dừng chân của nhiều khách vãng lai khi đến mỏ vàng Ma Nu

Hoàn cảnh anh K cũng nhiều éo le với vùng vàng, khi nhắc đến gia đình, ánh mắt anh trở nên xa xăm. Từng có vợ con, một gia đình nhỏ đầm ấm, nhưng chính vì đi làm vàng nên trở thành con nghiện lúc nào không hay. Những cơn nghiện ma túy khiến anh không làm chủ được mình, nhiều lần “thượng cẳng chân, hạ cẳng tay” với vợ con nên vợ bỏ đi, con phải cho bà nội nuôi...

Những hệ lụy để lại

Tháng 5 mùa giáp hạt, chúng tôi đến Nặm Làng. Ở đầu thôn, một nhóm người già trẻ, tụ tập quanh cái quán nhỏ của một hộ gia đình. Thoạt nhìn, ai cũng tưởng cuộc sống của người dân nơi đây không đến nỗi khó khăn. Thế nhưng, đi sâu vào tìm hiểu mới thấy cảnh sống nghèo túng của họ.

Bà Bàn Thị Nguyệt- Trưởng thôn Nặm Làng cho hay: “Bao năm qua người dân thôn Nặm Làng chỉ biết đến làm vàng kiếm sống. Giờ hết thời làm vàng, nhiều người không biết làm gì. Hằng ngày, phụ nữ chủ yếu kiếm củi bán để trang trải chi phí gia đình; nam giới một số lêu lổng tán gẫu cả ngày. Không chỉ vậy tệ nạn ma túy vẫn còn đeo bám họ chưa dứt ra được.

Nặm Làng có 34 hộ thì hiện có đến 28 hộ nghèo, trong đó, có gần chục hộ trong diện đặc biệt khó khăn. Nhiều hộ trong số đó là gia đình đang có hoặc từng có người nghiện. Hai năm trở lại đây, số đối tượng nghiện ma túy của thôn đã giảm, hiện chỉ còn 4 người, không phải cai được mà nhiều người chết bệnh vì ma túy. Có gia đình chồng chết, con chết vì ma túy. Cũng chính vì nghèo mà hằng năm nhiều hộ vẫn phải nhờ vào hỗ trợ gạo, tiền của Nhà nước. Đợt mới đây (đầu tháng 5/2017), Nặm Làng có 9 hộ phải nhờ đến hỗ trợ gạo ăn.
 
Để minh chứng cho những gì mình nói, bà Bàn Thị Nguyệt, Trưởng thôn Nặm Làng dẫn chúng tôi đến nhà bà Hoàng Thị L, một trong những hộ lâm vào cảnh khốn đốn chỉ vì ma túy. Thời làm vàng Ma Nu khiến chồng, con bà bị nghiện rồi chết cả. Nhiều năm nay bà L phải sống bằng nghề kiếm củi bán. Trong thôn có nhiều hộ cũng sống bằng nghề này nên củi ngày càng ít đi, phải đi xa mới kiếm được. 

Xóa nghèo ở Nặm Làng, bài toán khó

Năm 2017, xã giao cho thôn Nặm Làng giảm 2 hộ nghèo. Tuy nhiên đã gần hết tháng 5, thôn vẫn chưa thể xác định được hộ nào khả quan để tập trung vận động thoát nghèo. Hiện nay bà con cũng vay vốn mua bò, dê về nuôi, xã cũng hỗ trợ 16 con bò. Nhưng khí hậu khắc nghiệt, chưa rõ chăn nuôi có hiệu quả hay không. Bà con cũng đã bắt đầu nhận trồng rừng thông, nhưng cũng phải 15-20 năm nữa mới được khai thác. Khoảng thời gian từ nay đến lúc đó, bà con chưa biết làm gì để sinh sống.
 
Chồng mất sớm, còn 2 mẹ con, hoàn cảnh khó khăn, chị Lý Thị Điệp cũng thường xuyên phải kiếm củi bán, vay tiền phát triển chăn nuôi nhưng đã phải mua đến lần thứ 3 vì gia súc bị chết.(trong ảnh: chị Điệp đang dựng chuồng để nuôi dê)
Chồng mất sớm, còn 2 mẹ con, hoàn cảnh khó khăn, chị Lý Thị Điệp cũng thường xuyên phải kiếm củi bán, vay tiền phát triển chăn nuôi nhưng đã phải mua đến lần thứ 3 vì gia súc bị chết.(trong ảnh: chị Điệp đang dựng chuồng để nuôi dê)
 

Chủ tịch UBND xã Đức Vân- Lương Văn Luận cho biết: Mấy năm trở lại đây, từ một số chương trình, dự án hỗ trợ, huyện đã quan tâm, tạo điều kiện đầu tư xây dựng cho thôn Nặm Làng điểm trường mầm non, tiểu học, nhà văn hóa thôn. Năm 2016, từ nguồn vốn hỗ trợ sản xuất của Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, xã đã hỗ trợ cho thôn 16 con bò cho 16 hộ nghèo. Trong 8 thôn của xã Đức Vân thì Nặm Làng là thôn khó khăn và nhiều hộ nghèo nhất, (chiếm tới gần 90%). Theo lãnh đạo xã, việc giảm nghèo cho người dân thôn Nặm Làng là rất khó khăn, bởi trong toàn bộ khu đất của thôn hiện đang sinh sống chủ yếu là đất của lâm trường và đất thuộc mỏ vàng Pác Lạng. Chính quyền xã cũng như người dân trong thôn rất mong cấp trên quan tâm, giúp địa phương tháo gỡ khó khăn này.
 
Về vấn đề này, ông Hoàng Văn Phấn- Giám đốc Lâm trường Ngân Sơn cho biết: Để sản xuất trên đất lâm trường hiệu quả, mang tính bền vững cho người dân, thực hiện chủ trương doanh nghiệp và người dân cùng làm, cùng hưởng. Trong 700 ha đất lâm nghiệp tại xã Đức Vân do Lâm trường Ngân Sơn quản lý, một phần đã giao cho hộ dân ổn định sản xuất nông nghiệp; một phần giao khoán cho hộ trồng rừng theo chu kỳ, ăn chia theo cơ chế 4/6 (doanh nghiệp 4, chủ hộ 6); sản xuất nông lâm nghiệp kết hợp, (sản phẩm nông nghiệp người dân hưởng), với chu kỳ 20 năm. Tuy nhiên, cũng chưa thấy nhiều người dân thực sự ủng hộ theo cơ chế của chủ trương này…
 
Có thể thấy, để thoát nghèo, ngoài việc đầu tư và hỗ trợ đưa vào các chương trình, dự án phát triển cây trồng và vật nuôi phù hợp, bản thân mỗi người dân Nặm Làng cũng cần nỗ lực cố gắng vươn lên. Trong điều kiện còn khó khăn chung, nếu người dân thiếu ý chí thoát nghèo, việc trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ của Nhà nước càng khiến Nặm Làng thêm tụt hậu./.

create

Tùng Vân / baobackan.org.vn