• youtube
  • facebook

“Chôn rau cắt rốn“ hay “chôn nhau cắt rốn“?

Một phụ huynh có con học tiểu học tại Hà Nội cho rằng sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 sử dụng sai thành ngữ “Chôn rau cắt rốn” và cho rằng phải là “chôn nhau cắt rốn” mới đúng.

Cụ thể, trong phần Luyện từ chủ đề Mở rộng vốn từ: Tổ quốc nằm ở trang 18 Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 tập 1 có câu 4 với yêu cầu:

Đặt câu với một trong những từ ngữ dưới đây:

a) Quê hương

b) Quê mẹ

c) Quê cha đất tổ

d) Nơi chôn rau cắt rốn

Tuy nhiên, vị phụ huynh này cho rằng phải là “Nơi chôn nhau cắt rốn”, chứ không phải “Chôn rau cắt rốn”.

Trước đó, một thầy giáo ở TP.HCM khi góp ý cho cuốn sách này cũng cho rằng thành ngữ "chôn rau cắt rốn" là sai, đúng ra phải là "chôn nhau cắt rốn".

Phần nội dung trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 tập 1 khiến phụ huynh băn khoăn. Ảnh: Thanh Hùng.

Phần nội dung trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 tập 1 khiến phụ huynh băn khoăn. Ảnh: Thanh Hùng.

Trong khi đó, anh Kiều Hải, một nhà báo ở Hà Nội nhận xét: "Chôn rau cắt rốn" là một thành ngữ quá phổ biến, thậm chí còn được sử dụng nhiều hơn cả "chôn nhau cắt rốn", vì "rau" đi với "rốn" thì thuận miệng lẫn thuận tai hơn.

Anh cho biết, thành ngữ này được ghi nhận và giải nghĩa trong rất nhiều cuốn từ điển, chẳng hạn như:

- Đại từ điển tiếng Việt (Bộ GD-ĐT và Trung tâm Ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam), do Nguyễn Như Ý chủ biên.

- Từ điển tiếng Việt (Trung tâm Từ điển học Vietlex), bản in năm 2014.

- Thành ngữ tiếng Việt, của Nguyễn Lực - Lương Văn Đang, với sự cộng tác của Nguyễn Đăng Châu, Phạm Văn Thứ, Bùi Duy Tân, bản in năm 1978 và 2009. Bản 2009 còn bổ sung cách nói ngược là "cắt rốn chôn rau".

Thành ngữ

Thành ngữ chôn rau cắt rốn được giải thích trong một cuốn từ điển

Anh Hải cho biết thêm:

"Sợ rằng, trong Nam và trước đây quen dùng "nhau" thay cho "rau", tôi lại thử tra tiếp thì thấy "chôn rau cắt rốn" cũng xuất hiện cả trong cuốn "Việt Nam tự điển" của Lê Văn Đức cùng một nhóm văn hữu soạn, Lê Ngọc Trụ hiệu đính, xuất bản ở Sài Gòn lần đầu năm 1970.

Theo anh Hải, phụ huynh nhìn nhận thì có thể theo cảm tính; nhưng thầy giáo thì lại sơ suất, không có thói quen tra cứu từ điển trước khi góp ý là điều "chưa khoa học".

VietNamNet đã liên hệ tới Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam để làm rõ điều này.

Ông Nguyễn Văn Tùng, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam khẳng định câu này không sai.

Ông Tùng lý giải, trong tiếng Việt, rau hoặc nhau là hai cách phát âm (hai biến thể ngữ âm) của cùng một từ chỉ bộ phận nối thai nhi với thành tử cung của mẹ qua dây rốn để cung cấp dinh dưỡng, bài tiết chất thải và trao đổi khí qua máu cho thai nhi. 

Ông Tùng đưa dẫn chứng: Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học (do Hoàng Phê chủ biên, NXB Đà Nẵng và Trung tâm Từ điển học, 2005) có cả hai mục từ rau và nhau, nhưng cho rằng rau là cách phát âm của phương ngữ (tr, 706, 822).

Tuy nhiên, cuốn Giải phẫu sinh lý, tập 2 của Bộ Y tế (NXB Y học, 1986) gọi bộ phận nêu trên là rau: “Thai phát triển do các tác động phối hợp của buồng trứng, của rau và của thùy trước tuyến yên” (tr. 93); “Bản thân rau thai cũng tiết ra progesteron và estrogen” (tr.94).

Cuốn Thành ngữ học tiếng Việt của Hoàng Văn Hành (NXB Khoa học xã hội, 2015) chấp nhận cả hai thành ngữ Chôn rau cắt rốn và Chôn nhau cắt rốn.

Còn Tố Hữu, nhà thơ bậc thầy về sử dụng ngôn ngữ dân gian thì viết:

“Ai về thăm bưng biền Đồng Tháp,

Việt Bắc miền Nam, mồ ma giặc Pháp

Nơi chôn rau cắt rốn của ta!” (Tố Hữu toàn tập, NXB Văn học, 2009, tr. 224)

Như vậy, ông Tùng khẳng định thành ngữ nơi chôn rau cắt rốn mà sách giáo khoa Tiếng Việt 5 cung cấp là đúng. “Ở những địa phương quen gọi rau là nhau, các thầy, cô giáo có thể giải thích cho học sinh hiểu và học sinh cũng có thể sử dụng cách gọi nào quen thuộc hơn với mình”, ông Tùng nói.

Đồng quan điểm, PGS. TS Phạm Văn Tình (Tổng thư ký hội ngôn ngữ học Việt Nam) cũng cho rằng “Chôn nhau cắt rốn” và “Chôn rau cắt rốn” là 2 biến thế mỗi nơi dùng 1 kiểu và cả 2 đều có thể dùng được.

create

Thanh Hùng / vietnamnet.vn

Số phận hẩm hiu của người vợ trẻ bị chồng đốt xác phi tang

Số phận hẩm hiu của người vợ trẻ bị chồng đốt xác phi tang

timer17/11/2019

Không ai có thể ngờ rằng, sau vài tháng kết hôn án mạng đau lòng xảy ra. Đến lúc này, hậu sự của nạn nhân đã hoàn tất nhưng nỗi đau của người ở lại thì không thể nguôi ngoai.

Phú Thọ: Sôi nổi giao lưu các Câu lạc bộ tiếng Anh HS Tiểu học huyện Lâm Thao

Phú Thọ: Sôi nổi giao lưu các Câu lạc bộ tiếng Anh HS Tiểu học huyện Lâm Thao

timer17/11/2019

Ngày 16/11/2019, Phòng GD&ĐT huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ đã tổ chức thành công buổi 'Giao lưu các Câu lạc bộ tiếng Anh dành cho học sinh Tiểu học cấp huyện, năm học 2019 – 2020'; có 141 em học sinh đến từ 16 trường Tiểu học, TH&THCS trên địa bàn huyện Lâm Thao tự nguyện tham gia.

Tòa nhà Thành ủy 100 tỉ vừa xây đã nứt toác do gạch?

Tòa nhà Thành ủy 100 tỉ vừa xây đã nứt toác do gạch?

timer26/09/2019

Ngày 25/9, Văn phòng Tỉnh ủy Quảng Bình cho biết: Liên quan đên việc tòa nhà Thành ủy Đồng Hới có tổng mức đầu tư 118 tỉ đồng, vừa mới xây đã nứt toác mà Tiền Phong phản ánh, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình, ông Hoàng Đăng Quang đã yêu cầu báo cáo, chấn chỉnh, sửa chữa và đảm bảo an toàn tuyệt đối để vận hành lâu dài, phân rõ trách nhiệm từng đơn vị liên quan.

Sáng nay, Hà Nội và TP.HCM vào top 3 thành phố ô nhiễm nhất thế giới

Sáng nay, Hà Nội và TP.HCM vào top 3 thành phố ô nhiễm nhất thế giới

timer26/09/2019

Vào 8h50 phút sáng nay, ứng dụng quan trắc không khí AirVisual xếp Hà Nội là thành phố ô nhiễm nhất thế giới, trong khi TP.HCM xếp thứ ba về mức độ ô nhiễm. Hệ thống quan trắc của Việt Nam cũng ghi nhận ô nhiễm nghiêm trọng tại hai miền Nam-Bắc.